Algarve: klify, groty i cataplany bez pośpiechu (i bez oparzeń)

Gdyby trzeba było wybrać jedną bazę w Algarve, wiele przewodników, ten też, wskazałoby Lagos. Ma prawdziwe historyczne centrum z murami, brukiem i uliczkami, w których gubi się celowo. Ma plaże kilka minut pieszo i życie nocne, nie będąc przy tym dyskoteką z widokiem na morze. Zacznij od kościoła św. Antoniego: złoconych rzeźbień jest tyle, że w środku ma się ochotę założyć okulary przeciwsłoneczne.

Obok jest Targ Niewolników, dziś małe muzeum. To niewygodna część historii. To w Lagos w 1444 roku wyładowano zniewolonych Afrykanów, w jednym z pierwszych epizodów atlantyckiego handlu niewolnikami. Warto poświęcić te kilka minut – przypominają, że wielkie odkrycia geograficzne to nie tylko karawele i ładne mapy.

Ok. 2 km od centrum leży Ponta da Piedade: łuki, filary ze złotej skały, groty i woda w kolorze z reklamy. Długie schody prowadzą niemal do samego morza, a stamtąd małe łódki wpływają do grot i z nich wypływają. Przewoźnicy nadają skałom imiona i przy odrobinie dobrej woli zobaczysz nawet wielbłąda. Nikogo nie trzeba przekonywać, że widziałeś słonia.

Plaż jest pod dostatkiem. Dona Ana i Camilo to te ze zdjęć, a drewniane schody na Camilo liczą się jako wizyta na siłowni. Porto de Mós jest bardziej przestronna. Meia Praia, z kilometrami piasku, gwarantuje miejsce na ręcznik nawet w sierpniu. Na zachodzie wioski Luz i Burgau to spokojniejsze wersje tej samej pocztówki.

Między Carvoeiro a Armação de Pêra leży odcinek wybrzeża, który pojawia się na połowie tapet komputerowych świata. Praia da Marinha w gminie Lagoa często trafia na listy najpiękniejszych plaż Europy i łatwo zrozumieć dlaczego: złote klify, łuki, pojedyncze skały w morzu i przejrzysta woda, gdy morze jest spokojne. Parkuje się na górze i schodzi pieszo.

Najlepiej zobaczyć ją, idąc Szlakiem Siedmiu Wiszących Dolin. To ok. 6 km (w jedną stronę) między Marinha a Praia de Vale Centeanes, przez Benagil, Praia do Carvalho i latarnię Alfanzina. Szlak jest łatwy, oznakowany i biegnie stale krawędzią klifu, przy zerowym cieniu. Tłumacząc: wyrusz wcześnie, weź wodę i nie podchodź do krawędzi dla selfie. Klify Algarve osypują się częściej, niż się wydaje.

Potem jest gwiazda: grota Benagil, z dziurą w sklepieniu, przez którą wpada światło jak w scenografii operowej. Z góry widać ją ze szlaku, zza ogrodzeń. Liczy się jednak widok od środka, z łodzi albo kajaka. W ostatnich latach przepisy zaostrzono i nie wolno już schodzić na wewnętrzną plażę. Sprawdź obowiązujące zasady i zapomnij o płynięciu tam wpław z plaży.

Niedaleko leży Carvoeiro, dawna wioska rybacka z białymi domami przycupniętymi nad małą plażą. Idź kładką do Algar Seco, zespołu skał wyrzeźbionych przez morze, z zakamarkami i naturalnymi basenami, które zachwycają każdego, kto lubi eksplorować podczas odpływu.

Zanim wiedziano, że istnieje Ameryka, tu kończyła się mapa. Sagres to małe miasteczko surferów i rybaków na smaganym wiatrem cyplu. Twierdza Sagres zajmuje cały cypel nad Atlantykiem i wiąże się z pamięcią Henryka Żeglarza. W środku jest ogromna kamienna róża wiatrów, o której pochodzenie historycy wciąż się spierają. Turyści spierają się głównie o wiatr.

Ok. 6 km dalej leży Przylądek św. Wincentego, najdalej wysunięty na południowy zachód punkt kontynentalnej Europy, z latarnią i kilkudziesięciometrowymi pionowymi klifami. Zachód słońca to tu rytuał: mnóstwo ludzi, telefony w górze, a czasem oklaski, gdy słońce zanurza się w morzu. Weź kurtkę. To nie sugestia, to proroctwo.

Do kąpieli Martinhal i Mareta są bardziej osłonięte i dobre dla rodzin. Tonel i Beliche to teren surferów. Woda po tej stronie jest wyraźnie zimniejsza niż w reszcie Algarve, a pierwszemu zanurzeniu zwykle towarzyszy mało godny krzyk.

Na północ od Sagres Algarve zmienia charakter i wchodzi w Park Przyrody Południowo-Zachodniego Alentejo i Wybrzeża Wincentyńskiego: ciemne klify, dzikie plaże i mało zabudowy. Arrifana to obowiązkowy przystanek dla surferów. W Odeceixe rzeka spotyka morze na zapierającej dech plaży. Dla piechurów Rota Vicentina ma szlaki wzdłuż wybrzeża.

Na wschód od Faro klify przechodzą na emeryturę, a wybrzeże staje się płaskie, z mokradłami, kanałami i wyspami barierowymi z drobnego piasku. To Park Przyrody Ria Formosa, ogromna laguna, w której widać flamingi, bociany i zbieraczy małży z podwiniętymi nogawkami. Woda po tej stronie jest zwykle cieplejsza, co jak na Atlantyk znaczy bardzo dużo.

Wielu zna Faro tylko z lotniska, a szkoda. W Starym Mieście, do którego wchodzi się przez Arco da Vila, stoi katedra: wejdź na wieżę, by zobaczyć lagunę z góry. Gniazda bocianów są niemal na wszystkim, co wysokie. Kaplica Kości w kościele Carmo, wyłożona ludzkimi kośćmi, to właściwa wizyta dla tych, którzy myślą, że widzieli już wszystko.

W Olhão targi nad laguną to dwa budynki z czerwonej cegły, jeden dla ryb, drugi dla owoców i warzyw. W sobotnie przedpołudnia ruch się podwaja. Domy z płaskimi tarasami na dachach nadają miastu niemal północnoafrykański wygląd. Stąd odpływają łodzie na wyspy Armona i Culatra, bez samochodów, z ogromnymi plażami i rytmem, przy którym zegarek wydaje się zbędny.

Tavira to być może najpiękniejsze miasteczko wschodniego Algarve, ze starym mostem nad rzeką Gilão, zamkiem z ogrodem, kościołami na każdym rogu i charakterystycznymi czterospadowymi dachami. Na plażę płyń łodzią z Quatro Águas na Ilha de Tavira. Możesz też pojechać do Barril, gdzie mała kolejka przecina lagunę aż do plaży, a cmentarz kotwic przypomina czasy, gdy region żył z połowu tuńczyka.

Zacznij od cataplany, która jest jednocześnie garnkiem i daniem. Miedziany garnek zamyka się jak gigantyczna muszla i gotuje wszystko we własnej parze. Wersja z owocami morza to klasyka, ale jest też rybna, z żabnicą i z wieprzowiną z małżami. Przychodzi na stół zamknięta i otwiera się ją z ceremonią. Rada: sosu, który zostaje na dnie, się nie zostawia – wyciera się go chlebem.

Reszta menu pochodzi z morza. Latem są grillowane sardynki, a Portimão poświęca im festiwal w sierpniu. Santa Luzia obok Taviry jest znana jako stolica ośmiornicy. Ria Formosa daje ostrygi, małże i brzytwy: zamów arroz de lingueirão (ryż z brzytwami) albo xerém z małżami, kukurydzianą papkę z Algarve. Na Wybrzeżu Wincentyńskim pąkle są drogie, brzydkie i absolutnie uzależniające.

Słodycze opierają się na trzech filarach: figach, migdałach i karobie (chlebie świętojańskim). Dom Rodrigo łączy nitki z żółtek i migdały, zawinięte w kolorowy papier jak cukierek z ambicjami. Są morgados, queijinhos de figo (figowe „serki”) i marcepany w kształcie owoców. Jest też bola de Berlim (pączek z kremem) sprzedawana na piasku, która w Algarve jest praktycznie instytucją publiczną.

Do picia wódka medronho (z owoców chruściny) pochodzi z gór i nie wybacza nieuwagi. Amarguinha, likier z gorzkich migdałów, to słodsza wersja tego samego grzechu. Wina z Algarve, zwłaszcza z okolic Lagoa, bardzo się poprawiły, a schłodzone różowe do grillowanej ryby to wystarczający argument. Żeby zobaczyć wszystko naraz, idź na targ miejski w Loulé, w budynku w stylu neomauretańskim.

Wiele osób spędza całe wakacje, nie oddalając się od piasku na więcej niż 2 km. To sympatyczny błąd, ale błąd. Wystarczy 20–40 minut jazdy w głąb lądu, a krajobraz zamienia klify na gaje pomarańczowe, szarańczyny, dęby korkowe i góry. W styczniu i lutym kwitnące migdałowce malują wszystko na biało i różowo. Wiosną pola wypełniają się dzikimi kwiatami.

Silves było wielkim miastem Algarve za czasów Maurów, gdy nazywało się Xelb. Zamek z czerwonego piaskowca góruje nad miastem i jest najokazalszy w regionie. Obok katedra kryje średniowieczne grobowce. Latem jarmark średniowieczny wypełnia ulice pochodniami, strojami z epoki i jarmarcznym jedzeniem.

Wyżej Serra de Monchique to dach Algarve. Fóia, mająca ok. 900 metrów, to najwyższy punkt regionu, a w pogodny dzień widać z niej dużą część wybrzeża w dole. Miasteczko Monchique to dobre miejsce na zakup medronho i wędlin. W Caldas de Monchique są termy i mała osada wśród ogromnych drzew, idealna, gdy plażowe słońce dało już z siebie wszystko.

Po drugiej stronie, między Tavirą a Vila Real de Santo António, leży Cacela Velha: białe domy, kościół i mały fort na szczycie wzgórza nad laguną. Podczas odpływu niektórzy przechodzą pieszo na plażę. Zachód słońca jest tam jednym z najspokojniejszych w Algarve, bez oklasków i tłumów, tylko z komentującymi mewami.